حدیث اهل بیت علیهم السلام

حدیث اهل بیت علیهم السلام

بازشناخت نقش «تألیفی» و «طریقی» معلّی بن محمد بصری در کتاب الکافی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش‌آموخته سطح 4 رشته رجال الحدیث مؤسسه معارف اهل بیت ؟عهم؟ (نویسنده مسئول)
2 مدرس حوزه علمیه قم.
3 دانشجوی دکتری رشته علوم قرآن و حدیث، دانشگاه رضوی
چکیده
«کتاب‌محور» بودن شیعه در عرصه انتقال احادیث اهل بیت علیهم السلام، باعث شد تا اعتبارسنجی بر محوریت کتابت، پیش روی محدثان قرار گیرد. از پیامدهای این واقعیت، بروز دو گونه نقش‌آفرینی راویان در دو عرصه «تألیف» و «طریق» در سلسله اسناد احادیث است. در داوری‌های رجالیان متقدم، شاهد تفکیک میان این دو نقش از راویان بوده‌ایم. از قرن هفتم هجری با روی‌ کار آمدن اعتبارسنجی نوین سندمحور، این نگاه به فراموشی سپرده شد و جای خود را به بررسی توصیفی حلقه‌های سند، بدون توجه به گونه نقش‌آفرینی هر کدام داد. نوشتار حاضر، بر آن است که با بررسی بیش از ششصد سند دربردارنده عنوان معلی بن محمد بصری در کتاب الکافی، به بازشناسی نقش تألیفی و طریقی وی بپردازد. در این راستا، بر پایه کاربست دو ابزار پرکاربرد برای تشخیص نقش راویان یعنی «سنجش همخوانی روایات با موضوعات کتاب‌های معلی» و نیز توجه به «پردازش‌های کلینی»، گونه نقش‌آفرینی وی نشان داده می‌شود. شناخت نوابزارهایی در بازشناسی مصادر کتاب‌های حدیثی کُهن، اثبات نظام‌مندی کلینی در سندنگاری و همچنین تعیین مرزهایی جهت بازپژوهی وصف «اضطراب»، از دستاوردهای دانشی این پژوهش است.
کلیدواژه‌ها