موسسه معارف اهل بیت علیهم السلام حدیث اهل بیت علیهم السلام 1 1 2025 08 23 منهج العلامة محمد تقی المجلسی فی کتابة الفقه الحدیث باللغة الفارسیة من خلال وصف خطبة المتقین روش‌شناسی علامه محمدتقی مجلسی در فقه‌الحدیث‌نگاری به زبان فارسی با تکیه بر شرح خطبه متقین 159 178 197758 FA میلاد مخلصی حوزه علمیه قم احسان الله درویشی دانشگاه قم Journal Article 2023 11 22 للعلامة محمد تقی المجلسی مکانة مرموقة بین علماء الحدیث الشیعة، خاصة فی مذهب أصفهان. یمکن اعتبار التعلیق الفارسی الأول للمجلسی على خطبة متقین مثالاً جیدًا لتدفق الکتابة الفارسیة خلال الفترة الصفویة. ویتناول المقال التالی طریقة العلامة محمد تقی المجلسی فی الفقه وکتابة الحدیث باللغة الفارسیة من خلال وصف خطبة المتقین. وتظهر نتائج هذا البحث أن مجلسی أول فی شرحه الفارسی لخطبة المتقین، بحسب نوع المستمعین والمراقبین، قد أعطى غرضاً خاصاً لوصف هذه الخطبة القیمة. یعد تعزیز المعرفة الإسلامیة وتعلیم وتدریب الجمهور الناطق باللغة الفارسیة أحد الأهداف الرئیسیة للعلامة محمد تقی مجلسی فی تعلیقه الفارسی على الخطبة. لقد تجنب المدفوعات المتخصصة واسعة النطاق فی مجال التحقق من صحة النص وصحته، والتحلیل الأدبی للنص؛ إلا أنه أحسن استغلال سعة القیاسات والنصوص المشابهة لحدیث خناودة فی شرح الخطبة وتعلیم العلم لعامة الناس الناطقین بالفارسیة. وکان له دور مؤثر فی تعزیز أبحاث الحدیث، وخاصة فی مجال فقه الحدیث.وهذا البحث یبحث فی هذه الخطبة بمنهج مختلف، وهو عمل مختلف من هذا المنطلق علامه محمدتقی مجلسی جایگاه برجسته‌ای در میان حدیث‌پژوهان شیعی به ویژه در مکتب اصفهان دارد. شرح فارسی مجلسی اول بر خطبه متقین را می‌توان نمونه خوبی از جریان فارسی‌نویسی در دوران صفویه دانست. نوشتار پیش‌رو به بررسی روش علامه محمدتقی مجلسی در فقه‌الحدیث‌نگاری به زبان فارسی با تکیه بر شرح خطبه متقین پرداخته است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد مجلسی اول در شرح فارسی خطبه متقین، بر اساس نوع مخاطب و ناظر به هدفی خاص به شرح این خطبه ارزشمند پرداخته است. ترویج معارف اسلامی، تعلیم و تربیت مخاطبان فارسی‌زبان از اهداف محوری علامه محمدتقی مجلسی در شرح فارسی خطبه متقین است. وی از پرداخت‌های تخصصی گسترده در زمینه احراز اصالت و صحت متن، تحلیل ادبی متن اجتناب کرده است؛ اما از ظرفیت قرینه‌ها و متون‌ مشابه «خانواده حدیث» در شرح خطبه و تعلیم معارف به عموم مردم فارسی‌زبان به خوبی بهره گرفته است. وی در پیشبرد پژوهش‌های حدیثی به ویژه در عرصه فقه الحدیث نقشی تأثیرگذار داشته است.