موسسه معارف اهل بیت علیهم السلام حدیث اهل بیت علیهم السلام 1 1 2025 08 23 الاستدلال الآلی الاحتمالی لاکتشاف تاریخ حیاة الرواة استنتاج رایانشی احتمالاتی برای کشف زمان زندگانی راویان 9 50 197757 FA علیرضا شهبازی موسسه معارف اهل البیت علیهم السلام 0000-0002-5761-0868 Journal Article 2023 11 21 إن اکتشاف زمن الأحداث وزمن حیاة الرواة یلعب دورا هاما فی التحلیل التاریخی. فی المصادر القدیمة، على الرغم من ذکر العدید من المعلومات التاریخیة بشکل صریح، إلا أنها لیست کافیة. هذا مع أن أکثر من هذا المقدار، هناک أوقات موجودة سرا فی المصادر التاریخیة، واستخراجها یحتاج إلى الاستدلال وتجمیع الأدلة. فمن ناحیة، یشکل اتساع هذه المعلومات وارتباطاتها عائقًا خطیرًا أمام الاهتمام الشامل بها جمیعًا، ومن ناحیة أخرى، فإن حجم الحسابات المحتملة والاستدلالات المنطقیة المبنیة علیها سیکون أیضًا مهمة صعبة ومکلفة. وفی هذا الصدد، تم کتابة العدید من الدراسات والمقالات لاکتشاف مدة حیاة بعض الأشخاص، ولکن نظرا لصعوبة دمج الأدلة فی بنیة منطقیة، فمن الممکن استخدام الأسالیب التکنولوجیة الحدیثة فی التمثیل والاستدلال الحاسوبی. باستخدام البیانات الزمنیة الصریحة فی المصادر التاریخیة واکتشاف الأنماط الزمنیة، یمکن تقدیر الوقت التقریبی للأحداث التاریخیة (التی تم ذکر وقتها صراحة) فی البنیة المنطقیة للویب الدلالی وباستخدام حجج المنطق الوصفی والمنطق الاحتمالی قدر الإمکان. هذا یمکن مع استخدام semantic web . کشف زمان رخدادها و زمان زندگی راویان نقش مهمی در تحلیل‌های تاریخی دارد. در منابع کهن، اگرچه اطلاعات زمانی متعددی به طور صریح ذکر شده است ولی کافی نیستند. این در حالی است که بیش از این مقدار، زمان‌هایی است که در به طور پنهان در منابع تاریخی وجود داشته و استخراج آن‌ها نیازمند استنتاج و تجمیع قرائن است. از طرفی گستردگی این اطلاعات و قرینه‌ها مانعی جدی برای التفات همه جانبه به همه آنها است و از طرف دیگر، حجم محاسبات احتمالی و استنتاج منطقی بر پایه‌ی آن‌ها نیز کار دشوار و پرهزینه‌ای خواهد بود. در این راستا تک‌نگاری‌ها و مقاله‌های متعددی برای کشف زمان زندگی برخی از افراد نگاشته شده است، ولی با توجه به دشواری تجمیع قرائن در یک ساختار منطقی، می‌توان از روش‌های امروزی فناورانه بازنمایی و استنتاج رایانشی استفاده کرد. با بهره‌گیری از داده‌های صریح زمانی در منابع تاریخی و کشف الگوهای زمانی، می‌توان در ساختار منطقی موجود در وب معنایی و با استفاده از استدلالگرهای منطق توصیفی و منطق احتمالاتی تا حد ممکن، زمانی تقریبی را برای رخدادهای تاریخی (که زمان آنها به طور صریح بیان نشده است) تعیین نمود. http://hadith.maaref.org/article_197757_bd18c0ab8c60f9800d84451cc1f867dc.pdf