عضو هئیت علمی گروه شیعه شناسی دانشگاه ادیان و مذاهب.
چکیده
از دسترفتنِ حجم انبوهی از میراث حدیثی پیشینیان و فوایدِ چشم گیرِ دستیابی به محتوای آن آثار در تاریخگذاری و اعتبارسنجی گزارشهای برجای مانده، حدیثپژوهان معاصر را بر آن داشت تا پس از جستجوی ناموفق نسخ خطی کتابخانهها و احیانا بازیابی پارهای از آن آثار _که در منابع موجود صراحتا به آن اشاره شده بود_ به تنقیب محتوای مصادر حدیثیِ مفقود دست یازند. این تلاشها که گاه با عنوانِ «تعیین منابع کتبِ حدیثی موجود» و گاه با عنوانِ «بازسازی آثار حدیثی مفقود» انجام میشد؛ با وجود سودمندی فراوان، هیچگاه الگویِ کامل و منسجمی را که به طور خاص در فضای تاریخ و حدیث امامیه، بازسازی یک اثر حدیثی را مدلسازی کند، پیشارویِ محققان قرار نداد. این مطلب که بازسازی آثار مفقود حدیثی امامیه دقیقاً باید از چه الگویی پیروی کند و این الگو به ترتیب چه مراحلی را شامل میشود؟ در هر مرحله لازم است به چه ملاحظاتی توجه داشت؟ تطبیق و پیاده سازی این مراحل با ارائه نمونههای عینی چگونه صورت میپذیرد؟ و احیاناً با چه معضلاتی در خلال این مراحل روبهرو خواهیم شد؟ مسائل الگوی استاندارد بازسازی یک اثر مفقود حدیثی را در فضای امامیه شکل میدهد. مراحل هفتگانه این الگو از اطمینان از وجود تاریخی کتاب و صحت انتساب آن به مؤلف تا توجه به طرق کتاب در فهارس و مشیخههای متقدم، تکرار سلسله إسناد منتهی به مؤلف و همخوانی محتوایی با عنوان اثر را در بر میگیرد.
