حدیث اهل بیت علیهم السلام

حدیث اهل بیت علیهم السلام

نقش توجه به امکان تصحیف متن حدیث در جمع صحیح میان احادیث؛ مطالعه موردی احادیث اجل مسمی و اجل مقضی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 حوزه علمیه خراسان
2 گروه حدیث پژوهی پژوهشکده معارف اهل بیت علیهم السلام
چکیده
یکی از آموزه های معارف اهل بیت علیهم‌السلام ـ که اختصاص به این مکتب دارد ـ آموزه بداء است. این آموزه، در أجل انسان ها، یعنی در زمان فرا رسیدن مرگ آنان نیز نقش دارد. قرآن کریم، این أجل را به دو أجل مسمّی و مقضی تقسیم کرده است. روایات اهل بیت علیهم‌السّلام این دو اجل را به أجل بداءپذیر و بداءناپذیر تقسیم کرده اند. در این میان، روایاتی است که با سایر روایات، هم خوانی نداشته و تعارض دارد. در جمع میان روایات معارض، برخی از بزرگان تلاش کرده، جمع‌هایی ارائه نموده اند. این جمع ها به روشنی از جمع عرفی فاصله گرفته، با مضامین آیات و روایات تنافی داشته و فهم عقلایی و عرفی آن را پشتیبانی نمی کند. با توجه به صحت سند روایات و عدم امکان طرح آن ها، و نیز عدم امکان جمع دلالی آن ها، پیش از ورود به سامانه قواعد تعارض، می توان پدیده تصحیف را راه برون رفت از این تعار ض به حساب آورد. توجه به متن حدیث و بررسی احتمال تصحیف، نقش به سزایی در فهم صحیح از احادیث متعارض در موضوع دو أجل مسمی (بداء ناپذیر) و مقضی (بداپذیر) دارد، به ویژه آن که احتمال تصحیف براثر تصحیح اجتهادی در میان باشد.
کلیدواژه‌ها